Το εξάνθημα, η πληγή, και ο… όγκος

«Η Ελλάδα ήταν ένα εξάνθημα, η Πορτογαλία μια πληγή και η Ισπανία ένας όγκος». Τάδε έφη ο ισχυρός άνδρας της Pimco, Bill Gross, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τις διαστάσεις που μπορεί να λάβει η κρίση χρέους που «κατακαίει» και την τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης. Τις τελευταίες ημέρες η Ισπανία βρίσκεται στο στόχαστρο των αγορών και το κόστος δανεισμού να έχει εκτοξευτεί στο επίπεδο συναγερμού του 6%. Σημειώνεται ότι το κόστος δανεισμού της Ισπανίας είχε κορυφώσει στο 6,78% το Νοέμβριο, πριν η ΕΚΤ ρίξει στις αγορές περισσότερα από 1 τρισ. ευρώ σε φθηνή ρευστότητα, μέσω των 4ετών δανείων προς τις τράπεζες. Όπως διαπιστώνουν τώρα οι αναλυτές, τα φθηνά δάνεια, η αποκαλούμενη και πράξη LTRO, έδωσαν μόνο μία τρίμηνη ανάσα στις χώρες της περιφέρειας, καθώς οι τράπεζες χρησιμοποίησαν τη ρευστότητα αυτή για να αγοράσουν τα κρατικά ομόλογα των χωρών τους. Τώρα, με τις επιδράσεις του LTRO να εξανεμίζονται, οι επενδυτές αποχωρούν και πάλι από τα ομόλογα της περιφέρειας και στρέφονται στην ασφάλεια των γερμανικών τίτλων.

Η νέα επίθεση που δέχεται η Ισπανία από τους κερδοσκόπους έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό για τις διαστάσεις που μπορεί να λάβει η κρίση χρέους. «Φοβάμαι ότι αυτό που ζούμε τώρα είναι η νηνεμία πριν από την επόμενη καταιγίδα», τόνισε ο Έβαλντ Νοβότνι, κεντρικός τραπεζίτης της Αυστρίας και μέλος του Δ.Σ της ΕΚΤ. Σε συνέντευξή του στην αυστριακή εφημερίδα Vorarlberger Nachrichten, ο κύριος Νοβότνι εστιάζει την … ανησυχία του στην κλιμάκωση της κρίσης στην Ισπανία και στην Ιταλία και «φωτογραφίζει» τις 100 μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τράπεζες και την αναμενόμενη υποβάθμιση της πιστοληπτικής τους αξιολόγησης από τους μεγάλους οίκους του εξωτερικού ως το γεγονός εκείνο που θα σηματοδοτήσει το νέο «κύμα» της κρίσης που, κατά την άποψή του, θα απειλήσει την σταθερότητα της Ευρωζώνης. Δεν δίστασε μάλιστα να παραλληλίσει την κατάσταση στην Ευρώπη με τις αποκαλούμενες «δύο χαμένες δεκαετίες» στην Ιαπωνία!

«Ασφαιρη» λιτότητα

Η εκτίναξη των spreads ανάγκασε τον πρωθυπουργό Μαριάνο Ραχόι να δηλώσει πως το μέλλον της Ισπανίας  διακυβεύεται στη μάχη για την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των αγορών. Ο Ραχόι προκειμένου να καθησυχάσει τις αγορές ανακοίνωσε νέα μέτρα λιτότητας ύψους 10 δισ. ευρώ.

Ουσιαστικά πρόκειται για μια ανανεωμένη προσπάθεια του Ραχόι να πείσει τους Ισπανούς πολίτες για την κρισιμότητα των ημερών, που θα κρίνουν αν η Ισπανία θα συνεχίσει να δανείζεται από τις αγορές ή θα ακολουθήσει τον δρόμο της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας και θα ζητήσει την αρωγή των Ευρωπαίων εταίρων της και του ΔΝΤ. Και η προσπάθεια αυτή πρέπει βεβαίως να ξεκινήσει από την αφετηρία: από την εξασφάλιση της συμμετοχής σ' αυτήν των βουλευτών του ίδιου του κόμματος του Ραχόι, του Λαϊκού Κόμματος δηλαδή.

Δεν είναι προφανής η επιτυχία του εγχειρήματος, οι βουλευτές του Λαϊκού Κόμματος, διότι όπως όλοι οι αιρετοί δημόσιοι άρχοντες σε οποιαδήποτε γωνιά του πλανήτη, ανησυχούν για το πολιτικό κόστος της άκρως αντιδημοφιλούς πολιτικής που καλούνται να στηρίξουν. Όμως, όπως όλα δείχνουν, ο κόμπος έχει φθάσει στο χτένι για τον Ραχόι αλλά και για το κόμμα που τον στηρίζει - και να σημειωθεί ότι δεν παρήλθε ακόμη εξάμηνο από τον εκλογικό θρίαμβο του Λαϊκού Κόμματος επί των Σοσιαλδημοκρατών.

Πάντως οι επενδυτές αμφιβάλουν ότι η Μαδρίτη θα μπορέσει να μειώσει το έλλειμμα του προϋπολογισμού περισσότερο από 3 ποσοστιαίες μονάδες, στο 5,3% του ΑΕΠ φέτος, όπως επιτάσσουν οι Βρυξέλλες. Κατά την τελευταία δημοπρασία η κυβέρνηση άντλησε μόλις 2,6 δισ. ευρώ, ποσό πολύ μικρότερο από τον στόχο των 3,5 δισ. ευρώ. Την ίδια στιγμή καταγράφεται και στις ισπανικές τραπεζικές μετοχές.  Απολύτως λογικό. Ο φαύλος κύκλος μεταξύ δημοσιονομικής κρίσης και τραπεζών εντείνει τις αμφιβολίες των επενδυτών ως προς την ποιότητα του ενεργητικού των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Στην εξαγορά της Banca Civica από την Caixabank, η διοίκηση της πρώτης πρακτικά επιβεβαίωσε αυτές τις ανησυχίες αποφασίζοντας να πουλήσει την τράπεζα με discount.  Η Caixabank σχεδόν διπλασίασε τις προβλέψεις για επισφαλή στεγαστικά δάνεια στο 62%. Εάν BBVA και Santader αποφασίσουν να πράξουν το ίδιο, τότε θα χρειαστούν επιπλέον κεφάλαια 2,1 δισ. ευρώ και 2,9 δισ. ευρώ αντιστοίχως ,όπως επισημαίνει η Berenberg Bank. 

Χτυπούν καμπανάκι οι διεθνείς οίκοι

Η Ισπανία έχασε μια σημαντική ευκαιρία να σηματοδοτήσει στις αγορές ότι μπορεί να κάνει περισσότερα για τη μεσοπρόθεσμη δέσμευση της δημοσιονομικής της εξυγίανση, τόνισε η Gredit Suisse, επισημαίνοντας ότι στο τέλος του 2012 ο κίνδυνος είναι ο δείκτης χρέους προς ΑΕΠ να ανέλθει στο 80% χωρίς να υπάρχει ξεκάθαρο σχέδιο για το πώς θα μειωθεί. Ο ελβετικός οίκος εκτιμά ότι ο κίνδυνος μείωσης της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας είναι υποεκτιμημένος αφού η πίεση στην οικονομική δραστηριότητα θα συνεχίζει να ρίχνει έξω τους στόχους της δημοσιονομικής πολιτικής.  Η εταιρεία διαχείρισης χαρτοφυλακίων Carmel Asset Management στην παρουσίαση της για την Ισπανία είναι κόλαφος! Υποστηρίζει ότι το χρέος της Ισπανίας έχει υποεκτιμηθεί, ότι οι τράπεζες της χώρας είναι «ζόμπι» και η οικονομία βρίσκεται πολύ μακριά από την έξοδο στην κρίση. Η Carmel εξηγεί ότι δεν υπάρχει όχημα διάσωσης με μέγεθος τέτοιο που να μπορεί να διασώσει την Ισπανία ενώ δεν υπάρχει ούτε η πολιτική βούληση αλλά ούτε τα χρήματα για τη δημιουργία ενός τέτοιου μηχανισμού διασώσεων στην Ευρώπη. 

Υπεύθυνος ο ισπανός πρωθυπουργός

Από την άλλη πλευρά οι αναλυτές θεωρούν πως υπεύθυνος για την εκτίναξη του επιτοκίου των 10ετών ομολόγων της ισπανικής κυβέρνησης κατά περισσότερο από 1% υψηλότερα από τις 2 Μαρτίου δεν είναι κανείς άλλος, από τον ίδιο το Μαριάνο Ραχόι. Διότι στις 2 Μαρτίου ο ισπανός πρωθυπουργός αναθεώρησε μονομερώς τους στόχους του προϋπολογισμού τους οποίους είχε συνομολογήσει λίγους μήνες νωρίτερα με τους Ευρωπαίους εταίρους του. Ανακοίνωσε μονομερώς την αναθεώρηση του εφετινού στόχους για το δημοσιονομικό έλλειμμα από το 4,4% στο 5,8% θεωρώντας ότι μπορεί να εκβιάσει τις Βρυξέλλες.

Ίσως να το πέτυχε, αφού έπειτα από θυελλώδεις διαβουλεύσεις το ECOFIN στις 12 Μαρτίου δέχθηκε την αναοριοθέτηση του στόχου για το έλλειμμα στο 5,3%. Δεν πέτυχε, όμως, ο Ραχόι να πείσει τις αγορές για την αξιοπιστία τη δική του και της κυβέρνησής του. Και καθώς στις αγορές ισχύει εδώ και τρεις αιώνες η ρήση του Ανταμ Σμιθ «η εμπιστοσύνη είναι όλα τα λεφτά» (All money is a matter of belief), τα ισπανικά ομόλογα έχουν μπει στη δίνη του γνωστού φαύλου κύκλου των αυτοεκπληρουμένων προφητειών που επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Πάντως η δημοτικότητα του ισπανού πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι σημείωσε σημαντική πτώση τον Απρίλιο. Η δημοσκόπηση της Metroscopia, η οποία δημοσιεύεται κάθε μήνα στην εφημερίδα El Pais, δείχνει για πρώτη φορά τα αρνητικά αισθήματα των Ισπανών απέναντι στην κεντροδεξιά κυβέρνησή τους, η οποία κέρδισε με μεγάλη διαφορά τις εκλογές του περασμένου Νοεμβρίου. Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, που διενεργήθηκε στις 11 και 12 Απριλίου, αν οι εκλογές γίνονταν τώρα το Λαϊκό Κόμμα του Ραχόι θα κέρδιζε το 38,1% των ψήφων, πτώση σε σχέση με το 46,3% που εμφανιζόταν να κερδίζει τον προηγούμενο μήνα και με το 44,6% που είχε κερδίσει στις εκλογές του Νοεμβρίου.

Παρόλα αυτά, παραμένει μπροστά από το Σοσιαλιστικό Κόμμα το οποίο έπεσε στο 23%, έναντι 24,4% τον Μάρτιο και 28,7% στις εκλογές του Νοεμβρίου. Η δημοσκόπηση δείχνει σημαντική μείωση στη δημοτικότητα του Ραχόι, με το 58% των ερωτηθέντων να είναι αντίθετοι στις πολιτικές του, έναντι του 51% ένα μήνα πριν. Η πλειοψηφία των Ισπανών πιστεύει ότι αυτή η κυβέρνηση δεν διαχειρίζεται σωστά την κρίση (56%), ότι δεν εμπνέει εμπιστοσύνη (70%), ότι αυτοσχεδιάζει (52%), ενώ το 64% των ερωτηθέντων έχει αρνητική γνώμη για τις πρώτες 100 ημέρες του Ραχόι στην εξουσία. Εξάλλου, όλοι οι υπουργοί της κυβέρνησης είδαν τη δημοτικότητά τους να πέφτει, με τον υπουργό Οικονομικών Λουίς ντε Γκίντος και τον υπουργό Οικονομίας Κριστομπάλ Μοντόρο να έχουν από τα χαμηλότερο ποσοστά.

Ανησυχία στην Ε.Ε.

Τα όσα διαδραματίζονται τις τελευταίες ημέρες με την Ισπανία έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό στους ευρωπαίους. Αυτό που φοβούνται στην Ε.Ε. είναι πως εάν οι αγορές χάσουν εντελώς την εμπιστοσύνη τους στην Ισπανία, θα συμβεί ότι συνέβη στην Ελλάδα, μόνο που σε αυτή την περίπτωση οι επιπτώσεις θα ήταν τεράστιες για την Ευρωζώνη και τελικά την παγκόσμια οικονομία, αφού η ισπανική οικονομία είναι πολύ μεγαλύτερη και η αγορά χρέους της αχανής. Όπως είχε πει και ο κορυφαίος οικονομολόγος Νουριέλ Ρουμπινί,  «η Ισπανία είναι πολύ μεγάλη για να διασωθεί».

 http://www.sofokleous10.gr/portal2/toprotothema/toprotothema/2012-04-16-21-02-29-2012041658768/