Νομισματική χρηματοδότηση και χρηματοδότηση με δανεισμό.
Υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ τηςχρηματοδότησης με δανεισμό κα της νομισματικής χρηματοδότησης. Η χρηματοδότηση με δανεισμό ενός συνεχούς ελλειμματικού προϋπολογισμού αυξάνει τα επιτόκια και το δημόσιο χρέος και μειώνει τα επίπεδα των επενδύσεων. Κατά την νομισματική χρηματοδότηση του χρέους αυξάνει την ποσότητα του χρήματος άρα αυξάνει την κατανάλωση. Επίσης λόγο της αύξησης του χρέους θα μπορούσαμε να αναμένουμε μελλοντική αύξηση της φορολογίας με αποτέλεσμα την επιβάρυνση της κατανάλωσης.
Αν υποθέσουμε τώρα ότι η οικονομία δεν αναπτύσσετε ενώ έχουμε ένα σταθερά ελλειμματικό προϋπολογισμό, σε αυτή την περίπτωση η χρηματοδότηση μέσω δανεισμού θα οδηγήσει σε αύξηση του χρέους με συσσώρευση τόκων με αποτέλεσμα η προσπάθεια χρηματοδότησης ενός τέτοιου προϋπολογισμού μόνο με δανεισμό να αποτύχει.
Ας εξετάσουμε τώρα το χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ και γιατί είναι σημαντικό για την χρηματοδότηση του χρέους με δανεισμό η οικονομία να αναπτύσσεται με μεγαλύτερο ρυθμό από ότι αυξάνεται το χρέος.
Έχουμε έτσι το λόγο Χρέους προς ΑΕΠ, όπου Χρέος ο αριθμητής και ΑΕΠ παρανομαστής. Έτσι αν το χρέος αυξάνεται ταχύτερα από το ΑΕΠ ο λόγος θα αυξάνεται ενώ αν συμβαίνει το αντίθετο ο λόγος χρέους θα μειώνετε.
Έτσι έχουμε.
π πραγματικό επιτόκιο αποπληθωρισμένο
ν πρωτογενές πλεόνασμα του προϋπολογισμού
ε ρυθμός μεγέθυνσης πραγματικού ΑΕΠ
β ο λόγος χρέους προς το ΑΕΠ
από τα παραπάνω προκύπτει η σχέση Δβ = β( π – ε ) – ν, όπου Δβ η διαφορά του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.
έτσι έχουμε για Δβ > 0 ο λόγος χρέους ανεβαίνει
αν Δβ = 0 ο λόγος χρέους παραμένει σταθερός
και αν Δβ < 0 ο λόγος χρέους μειώνεται.
Τι θα γινόταν αν το έλλειμμα ήταν τόσο μεγάλο, ώστε το χρέος να αυξάνεται χωρίς όρια?
Κάτι τέτοιο βέβαια δεν θα μπορούσε να συνεχιστεί για πάντα. Τι θα μπορούσε να γίνει? Αυτό που θα μπορούσε για να ισοσκελιστεί ο προϋπολογισμός είναι ο πληθωρισμός, οι ειδικοί φόροι και η μείωση των δημόσιων δαπανών.
Αν το χρέος είναι ονομαστικό που στην περίπτωση της Ελλάδος είναι. Ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξήσει το ΑΕΠ με αποτέλεσμα να αυξηθούν και τα έσοδα από τους φόρους. Επίσης με την αύξηση των φόρων και την μείωση των δαπανών θα μπορούσε να μειωθεί το έλλειμμα του προϋπολογισμού. Βέβαια όλα αυτά έχουν σχέση και με το επιτόκιο δανεισμού για την χρηματοδότηση του χρέους. Επειδή λοιπόν στην περίπτωση της Ελλάδος τα επιτόκια έχουν γίνει απαγορευτικά και επειδή δεν μπορεί να γίνει νομισματική χρηματοδότηση του χρέους λόγο ενωμένης Ευρώπης θα έπρεπε να βρεθεί ένας ακόμα τρόπος για την συνέχιση της χρηματοδότησης του χρέους με χαμηλά επιτόκια. Ταυτόχρονα όμως θα έπρεπε να διασφαλιστεί και η προσπάθεια επιτεύξεις πρωτογενούς πλεονάσματος στον προϋπολογισμό. Πράγμα δύσκολο λόγο ύφεσης που προήρθε από την μείωση των δημόσιων δαπανών και της αύξησης των φόρων.
Η Ελλάδα όμως έχει και ένα ακόμη τεράστιο πρόβλημα, το τεράστιο για τα μεγέθη της οικονομίας της, έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών. Όπως βλέπουμε στον παρακάτω πίνακα για τα έτη 1988-2010 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών είναι συνεχώς ελλειμματικό.
εισαγωγές ε1 | εξαγωγές ε2 | ε2 - ε1 | |
1988 | 6,553.45 | 3,805.03 | - 2,748.42 |
1989 | 8,321.41 | 4,662.21 | - 3,659.20 |
1990 | 10,238.59 | 5,027.82 | - 5,210.77 |
1991 | 12,221.47 | 5,982.99 | - 6,238.48 |
1992 | 13,850.89 | 7,079.35 | - 6,771.54 |
1993 | 14,924.28 | 7,204.25 | - 7,720.03 |
1994 | 15,878.45 | 8,132.94 | - 7,745.51 |
1995 | 18,557.51 | 9,113.41 | - 9,444.10 |
1996 | 20,257.22 | 10,021.34 | - 10,235.88 |
1997 | 21,775.72 | 10,726.39 | - 11,049.33 |
1998 | 29,816.00 | 20,985.00 | - 8,831.00 |
1999 | 34,882.00 | 25,259.00 | - 9,623.00 |
2000 | 52,277.00 | 33,882.00 | - 18,395.00 |
2001 | 54,457.00 | 35,186.00 | - 19,271.00 |
2002 | 54,221.00 | 33,004.00 | - 21,217.00 |
2003 | 56,498.00 | 34,925.00 | - 21,573.00 |
2004 | 59,408.00 | 40,936.00 | - 18,472.00 |
2005 | 61,098.00 | 43,453.00 | - 17,645.00 |
2006 | 69,554.00 | 49,761.00 | - 19,793.00 |
2007 | 76,444.00 | 52,517.00 | - 23,927.00 |
2008 | 85,956.00 | 55,528.00 | - 30,428.00 |
2009 | 69,502.00 | 44,286.00 | - 25,216.00 |
2010 | 67,711.00 | 48,239.00 | - 19,472.00 |
ΣΥΝΟΛΟ | - 324,686.26 |
Αν τα παραπάνω ελλείμματα τα δούμε ως ποσοστά προς ΑΕΠ θα δούμε ότι είναι περίπου σταθερά στο 10% ως προς το ΑΕΠ.
Η τακτική της συνεχούς δανειοδότησης έστω και με ελλειμματικό προϋπολογισμό θα είχε κάποιο νόημα αν προσπαθούσε να μειώσει το συνεχώς αυξανόμενο έλλειμμα εμπορικών συναλλαγών. Αυτό όμως παρά την συνεχή τροφοδότηση του ελλείμματος με δανεισμό δεν μειωνόταν. Από αυτό εύκολα συμπεραίνεται ότι τα δανεικά και οι ελλειμματικοί προϋπολογισμοί δεν χρηματοδότησαν κάποιες αυστηρά εξωστρεφής παραγωγικές επενδύσεις, αλλά την κατανάλωση και την επένδυση σε υποδομές όπως τα ολυμπιακά ακίνητα με αμφίβολη χρησιμότητα και ωφέλει.
Η τριπλή λοιπόν αποτυχία των ελληνικών κυβερνήσεων ήταν το χρέος που αυξανόταν το έλλειμμα των προϋπολογισμών και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών. Παράλληλα βέβαια με αυτά τροφοδοτήθηκε και η κοινωνία με αξίες και νοοτροπίες προβληματικές και αντιπαραγωγικές που δεν είναι της ώρας να αναλύσουμε.
Στην περίπτωση λοιπόν της Ελλάδος όλα αυτά τα χρέη και όλα αυτά τα ελλείμματα κατά την διάρκεια τόσων χρόνων χρηματοδότησαν την κατανάλωση χωρίς καμία περίσκεψη για την μείωση των τριών βασικών μεγεθών. Θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς ότι υπό έκτατες συνθήκες ένα κράτος χρηματοδοτεί μέσω δανείων κάποια αναπτυξιακά προγράμματα ή κάποιες επενδύσεις για να βελτιώσει κάποια έκτακτη κατάσταση που οδήγησε στην ύφεση, αλλά για την Ελλάδα δεν ήταν έτσι τα πράγματα. Όλα αυτά τα χρήματα αν είχαν επενδυθεί σε παραγωγικές επενδύσεις θα είχαν κάποια απόδοση και κάποια ωφέλει. Δυστυχώς όμως τα χρήματα αυτά δαπανήθηκαν για αμυντικούς εξοπλισμούς για μισθούς δημοσίων υπαλλήλων που τροφοδότησαν μια εισαγόμενη κατανάλωση και διασπάρθηκαν σε μια διαπλεκόμενη εξουσία μέσων μαζικής ενημέρωσης, πολιτικών και εργολάβων με κατάληξη κάποιες τράπεζες του εξωτερικού.
g.j.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου