H συζήτηση στην Ευρώπη για την κρίση χρεών έχει πάρει τη μορφή ενός έργου ηθικής, που θέτει την άσωτη περιφέρεια (ειδικά την Ελλάδα και την Ιρλανδία) απέναντι στο υπεύθυνο κέντρο (ειδικά τη Γερμανία). Η συζήτηση περιχαρακώθηκε τόσο που επέτρεψε στη Γερμανία να παίξει αποφασιστικό ρόλο στη μορφοποίηση της αντιμετώπισης της κρίσης και να δώσει έμφαση στο ότι η λιτότητα και οι μεταρρυθμίσεις στην περιφέρεια αποτελούν τα κύρια συστατικά της αντιμετώπισης. Η συμμόρφωση των ασώτων και (κάποια) χρηματοδότηση από τους σώφρονες είναι το πνεύμα που κυριαρχεί.
Αυτή η εικόνα είναι αναμφίβολα αληθινή σε έναν βαθμό. Η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία ακολούθησαν μη βιώσιμες στρατηγικές και ζούσαν με παραπάνω από όσα μπορούσαν. Αυτό, όμως, δεν είναι όλη η αλήθεια. Το ευρώ είναι καλό για τη Γερμανία, ειδικά για τις εξαγωγές της, γιατί είναι ασθενέστερο από όσο θα ήταν το γερμανικό μάρκο, επειδή ακριβώς περιλαμβάνει την Ελλάδα και την Ιρλανδία. Το κύριο ερώτημα είναι το εξής: "Πού θα ήταν το μάρκο πριν από την κρίση και πού σήμερα, αν δεν υπήρχε το ευρώ;". Το σίγουρο είναι ότι η Γερμανία δεν θα προχωρούσε απτόητη με ρυθμό ανάπτυξης 4% αν δεν υπήρχε το ευρώ.
Αξίζει να θυμόμαστε ότι η Γερμανία νοιάζεται βαθύτατα για τις εξαγωγές της και πάντα ανησυχούσε για την απώλεια εξαγωγών έναντι άλλων κρατών. Σε ένα από τα πρώτα έργα του, ο αναπτυξιακός οικονομολόγος κ. Albert Hirschman αναθεώρησε την ιστορία των στρατηγικών συζητήσεων επί του γερμανικού εμπορίου από τα τέλη του 19ου αιώνα και σημείωσε ότι οι εξαγωγές θεωρούνταν κρίσιμες για τον οικονομικό δυναμισμό της χώρας. Οι τρέχοντες διακανονισμοί συντηρούν αυτόν τον δυναμισμό.
Αυτή η εικόνα είναι αναμφίβολα αληθινή σε έναν βαθμό. Η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία ακολούθησαν μη βιώσιμες στρατηγικές και ζούσαν με παραπάνω από όσα μπορούσαν. Αυτό, όμως, δεν είναι όλη η αλήθεια. Το ευρώ είναι καλό για τη Γερμανία, ειδικά για τις εξαγωγές της, γιατί είναι ασθενέστερο από όσο θα ήταν το γερμανικό μάρκο, επειδή ακριβώς περιλαμβάνει την Ελλάδα και την Ιρλανδία. Το κύριο ερώτημα είναι το εξής: "Πού θα ήταν το μάρκο πριν από την κρίση και πού σήμερα, αν δεν υπήρχε το ευρώ;". Το σίγουρο είναι ότι η Γερμανία δεν θα προχωρούσε απτόητη με ρυθμό ανάπτυξης 4% αν δεν υπήρχε το ευρώ.
Αξίζει να θυμόμαστε ότι η Γερμανία νοιάζεται βαθύτατα για τις εξαγωγές της και πάντα ανησυχούσε για την απώλεια εξαγωγών έναντι άλλων κρατών. Σε ένα από τα πρώτα έργα του, ο αναπτυξιακός οικονομολόγος κ. Albert Hirschman αναθεώρησε την ιστορία των στρατηγικών συζητήσεων επί του γερμανικού εμπορίου από τα τέλη του 19ου αιώνα και σημείωσε ότι οι εξαγωγές θεωρούνταν κρίσιμες για τον οικονομικό δυναμισμό της χώρας. Οι τρέχοντες διακανονισμοί συντηρούν αυτόν τον δυναμισμό.
Αν αυτά τα πλεονεκτήματα αναγνωριστούν ειλικρινά, μπορούν να βοηθήσουν στην επανεξισορρόπηση της συζήτησης, με έναν τρόπο που επιτρέπει τη μεγαλύτερη γερμανική συμβολή στην επίλυση της κρίσης. Κι αυτή μπορεί να πάρει δύο μορφές, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την ανάπτυξη και το δανειακό βάρος της Ελλάδας.
Η εμπειρία του υπερπληθωρισμού έχει αφήσει στους Γερμανούς μια ακατανίκητη ανάγκη για σταθερότητα τιμών, την οποία ο κόσμος γνωρίζει και θεωρεί δεδομένη. Όμως, η χώρα έχει ενταχθεί σε μία νομισματική ένωση και αυτό που προκύπτει είναι ότι η κεντρική τράπεζα θα πρέπει να στοχεύει, και πράγματι στοχεύει, σε χαμηλό πληθωρισμό για όλη τη νομισματική ένωση. Αυτό σημαίνει πως, όταν οι άλλοι πρέπει να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους (η Ελλάδα οπωσδήποτε), οι πιο δυνατοί εταίροι όπως η Γερμανία πρέπει να αυξήσουν τη ζήτηση και να αποδεχτούν λίγο παραπάνω πληθωρισμό από όσο θα ήθελαν.
Η Ελλάδα αυτήν τη στιγμή υφίσταται όλα τα χειρότερα: Βιώνει το πολιτικό και οικονομικό κόστος της λιτότητας, χωρίς να κερδίζει την επενδυτική εμπιστοσύνη που να της δείχνει ότι υπάρχει φως στο τούνελ. Τελεί υπό οικονομική τεχνητή υποστήριξη και είναι πολύ κοντά στο να γίνει παρίας της Ευρώπης. Τα yields στα ελληνικά χρεόγραφα δείχνουν ότι είναι σχεδόν βέβαιο το χρεοστάσιο. Αυτή η παρατεταμένη αβεβαιότητα για την οικονομική κατάσταση προκύπτει εν μέρει από το γεγονός πως η Γερμανία και η Γαλλία είναι απρόθυμες να βοηθήσουν να καθαρίσουν τα τοξικά ελληνικά ενεργητικά που υπάρχουν στις τράπεζές τους.
Ένας εύκολος τρόπος για να δοθεί πρόσθετη στήριξη στην Ελλάδα είναι να υιοθετηθεί το γαλάζιο ομόλογο, που πρότειναν πρόσφατα οι κ. Jacques Delpla και Jakob von Weisacker, του think-tank Bruegel. Ισχυρίζονται ότι οι χώρες της Ε.Ε. ή της ευρωζώνη θα πρέπει να μαζέψουν ένα τμήμα του δημοσίου χρέους τους (ίσως έως 60%, δεν χρειάζεται παραπάνω) ως senior κρατικά ομόλογα, τα οποία θα ευνοηθούν από τις κοινές και πολλές εγγυήσεις. Δίνοντας στις άλλες χώρες ένα ενεργητικό ευρώ που θέλουν να κατέχουν, το ευρωπαϊκό νόμισμα θα καθιερωνόταν πραγματικά ως ουσιαστικό συναλλαγματικό απόθεμα και άρα θα χαμήλωνε το συνολικό κόστος δανεισμού της Ευρώπης. Μειώνοντας το κόστος εξυπηρέτησης ενός σημαντικού τμήματος των ελληνικών ομολόγων, η Ελλάδα θα βοηθιόταν πραγματικά.
Ο κ. Paul De Grauwe πρόσφατα πρότεινε να τροποποιηθούν τα γαλάζια ομόλογα έτσι ώστε να μπορούν να εγγυηθούν ότι η Γερμανία (μεταξύ άλλων) θα ευνοηθεί οικονομικά. Αυτή η τροποποίηση προβλέπει οι εισφορές των κρατών-μελών στο κόστος χρηματοδότησης να ποικίλλουν στα γαλάζια ομόλογα, οπότε οι χώρες με χαμηλότερους συντελεστές χρέους/ΑΕΠ να συμβάλλουν λιγότερο. Έτσι, θα αντιμετωπιστεί μια κατανοητή γερμανική αντίρρηση που εκφράζεται στην πρόταση για απλό γαλάζιο ομόλογο.
Τα μεγαλύτερα ατομικά συμφέροντα, ειδικά όσον αφορά στο να διατηρηθεί ζωντανό το έργο του ευρώ, συμβάλλουν στο να υιοθετήσει η Γερμανία την πρόταση του γαλάζιου ομολόγου. Όμως, οι μεγαλύτερες γερμανικές εισφορές -η πιο επιθετική διεύρυνση της εγχώριας ζήτησης και η αποδοχή περισσότερου εθνικού πληθωρισμού σε σχέση με το σύνολο της ευρωζώνης- επίσης θα αποζημιώσουν της Ελλάδα για τη συμβολή της στη γερμανική ανταγωνιστικότητα, στις εξαγωγές και στην ανάπτυξη.
Οι αρθρογράφοι είναι senior fellows στο Peterson Institute for International Economics.
ΠΗΓΗ: FT.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου