Ο αραβικός κόσμος θα βρει μπροστά του νέα τριπλή κρίση

TO BHMA-THE PROJECT SYNDICATE

Η οικονομική ένδεια και η ανισότητα, σε συνδυασμό με την καταστολή των πολιτικών ελευθεριών, είναι οι παράγοντες που προκάλεσαν τις λαϊκές εξεγέρσεις στην Τυνησία και την Αίγυπτο. Ολοι ελπίζουν ότι οι νέες κυβερνήσεις σε αυτές τις δύο, αλλά και σε άλλες αραβικές χώρες, θα αντιμετωπίσουν τα τους προβλήματα των πολιτών τους. Ωστόσο οι συνέπειες τριών φαινομένων (η αύξηση του πληθυσμού, η κλιματική αλλαγή και η μείωση των ενεργειακών πηγών) δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μία νέα τριπλή κρίση στον αραβικό κόσμο.

Η περιοχή έχει το 6,3% του πληθυσμού της Γης, αλλά μόνο το 1,4 % του ανανεώσιμου καθαρού νερού. Δώδεκα από τις 15 χώρες με το μεγαλύτερο πρόβλημα νερού βρίσκονται στην περιοχή και στις οκτώ από αυτές αναλογούν λιγότερο από 250 κυβικά μέτρα νερού ανά κάτοικο το χρόνο. Τα τρία τέταρτα του διαθέσιμου νερού βρίσκονται μόνο σε τέσσερις χώρες: το Ιράν, το Ιράκ, τη Συρία και την Τουρκία.

Αν και οι δείκτες των γεννήσεων πέφτουν, το ένα τρίτο του πληθυσμού είναι κάτω των 15 ετών και ένας μεγάλος αριθμός νεαρών γυναικών πλησιάζει στην αναπαραγωγική ηλικία. Το βρετανικό υπουργείο Αμύνης προβλέπει ότι ως το 2030 ο πληθυσμός της Μέσης Ανατολής θα αυξηθεί κατά 132% και της υποσαχάριας Αφρικής κατά 81%.

Εκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας προβλέπει ότι αυτές οι δημογραφικές πιέσεις θα μειώσουν στο μισό την ποσότητα νερού που θα είναι διαθέσιμη. Ηδη ο ανταγωνισμός για τον έλεγχο του νερού παίζει βασικό ρόλο στις γεωπολιτικές εντάσεις της περιοχής. Η μείωση των αποθεμάτων θα μετατρέψει αυτές τις εντάσεις σε καθαρή έχθρα.

Από το 2015, ο μέσος Αραβας θα υποχρεωθεί να επιβιώσει με λιγότερα από 500 κυβικά μέτρα νερού το χρόνο, ποσότητα που θεωρείται ελάχιστη. Το κόστος για υποδομές που θα απαντήσουν στην κρίση του νερού ανέρχεται σε τρισεκατομμύρια δολάρια. Η εξάντληση των αποθεμάτων σε υδρογονάνθρακες θα περιπλέξει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ) αναφέρει ότι η παραγωγή πετρελαίου με συμβατικό τρόπο έχει αρχίσει να μειώνεται.

Όλα αυτά δεν σημαίνουν απλώς ότι τελείωσε η εποχή του φθηνού πετρελαίου αλλά και ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία οι μεγάλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες θα έχουν να αντιμετωπίσουν σοβαρούς περιορισμούς στην παραγωγή τους. Εάν όλα αυτά αποδειχθούν αληθινά, η συνεισφορά του πετρελαίου της Μέσης Ανατολής θα μπορούσε να αποδειχθεί αμελητέα. Αυτό θα σημάνει απώλεια κρατικών εσόδων για τις χώρες του αραβικού κόσμου, πράγμα που θα τις καταστήσει ευάλωτες στις συνέπειες από την έλλειψη νερού, τη δημογραφική ανάπτυξη, την κλιματική αλλαγή και τη μείωση της παραγωγής αγροτικών προϊόντων.

Ένα μικρό παράθυρο ελπίδας ανοίγει με τις πολιτικές για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών. Τα μέτρα για την εξοικονόμηση νερού πρέπει να συνδυαστούν με αλλαγές ώστε να ξεφύγουμε από την πετρελαϊκή εξάρτηση και να πάμε σε υποδομές ανανεώσιμης ενέργειας, χωρίς εκπομπές άνθρακα.

Επενδύσεις στην υγεία, την παιδεία και τα δικαιώματα των πολιτών, ειδικά των γυναικών, είναι τα βασικά όπλα για τη μείωση του ρυθμού ανάπτυξης του πληθυσμού στην περιοχή και τη διεύρυνση των οικονομιών. Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι οι αραβικές κυβερνήσεις που δεν θα εφαρμόσουν τέτοια μέτρα επειγόντως είναι απίθανο να επιβιώσουν.

*Ο κ. Nafeez Mosaddeq Ahmed είναι διεθνολόγος, γεννημένος στη Βρετανία με καταγωγή από το Μπανγκλαντές. Διδάσκει στο πανεπιστήμιο του Σάσεξ και είναι διευθυντής του Institute for Policy Research & Development στο Λονδίνο

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=6&artId=385222&dt=17/02/2011#ixzz1ENtHZZzu