Δεν πληρώνω

Tου Στεφανου Mανου*
Σ ε πανελλαδικό άνοιγμα των διοδίων προχώρησαν την περασμένη Κυριακή τα μέλη του κινήματος για τη μη πληρωμή τους. Αυτόπτης μου περιέγραψε ότι σε κάποια διόδια της Κορίνθου - Τρίπολης έφθασε μια μεγάλη μαύρη πεντακοσάρα Μερσεντές, κατέβηκε κοστουμαρισμένος ο ιδιοκτήτης, ανέβασε την μπάρα και πέρασε χωρίς να πληρώσει. Δεν πληρώνουμε τα διόδια, δεν πληρώνουμε τα λεωφορεία και το μετρό, δεν πληρώνουμε φόρους, δεν πληρώνουμε τις τράπεζες και πάει λέγοντας. Νομίζουμε ότι κάνουμε αντίσταση! Εναντίον τίνος, όμως;

Απέναντι σε αυτήν την επιδημία ανευθυνότητας θα φανταζόμουν ότι η κυβέρνηση θα αισθανόταν την ανάγκη να εξηγήσει γιατί πρέπει να πληρώνουμε, να νουθετήσει και τελικώς να τιμωρήσει εκείνους που δεν πληρώνουν. Αλλά η υπουργός Εργασίας αναλίσκεται στο να κατασκευάζει νόμους που διευκολύνουν τη μη πληρωμή των τραπεζών, ο υπουργός Δικαιοσύνης ανακαλύπτει κοινωνικούς λόγους που εξηγούν τις παρανομίες και ο υπουργός Υποδομών κ. λπ. αρμοδιοτήτων περιορίζεται σε ηθικοπλαστικές νουθεσίες.

Ο κ. Στρατής Λουπάτατζης, της επιτροπής αγώνα εναντίον των διοδίων, ζητάει να καταργηθούν οι συμβάσεις που έχουν υπογραφεί και έχουν τη λογική της προπληρωμής. Στο ίδιο μήκος κύματος και ο βουλευτής της Ν.Δ. κ. Κυριάκος Μητσοτάκης έγραφε στην «Καθημερινή» της Κυριακής: «Οι συμβάσεις παραχώρησης για την κατασκευή των μεγάλων αυτοκινητοδρόμων συμπεριλαμβάνουν μια παγκόσμια πρωτοτυπία: οι πολίτες πληρώνουν ήδη αυξημένα διόδια πριν ολοκληρωθεί η κατασκευή του νέου αυτοκινητοδρόμου». Μα καλά, όταν έχτιζε το σπίτι του ο κ. Μητσοτάκης δεν πλήρωνε για την κατασκευή του πριν ολοκληρωθεί το σπίτι; Για το αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος άρχισαν να πληρώνουν οι πολίτες το τέλος αναχώρησης επιβατών το 1992, εννέα χρόνια πριν αρχίσει η λειτουργία του. Η πληρωμή διοδίων πριν από την ολοκλήρωση του έργου δεν αποτελεί διεθνή πρωτοτυπία, αλλά σωστή επιλογή, επειδή διευκολύνει τη χρηματοδότηση και συνεπώς την πραγματοποίηση μεγάλων έργων. Στη σημερινή Ελλάδα του Μνημονίου και της αποκοπής από τις αγορές, η πληρωμή διοδίων από την ημέρα υπογραφής της σύμβασης είναι ίσως ο μόνος τρόπος για να γίνει κάποιο μεγάλο έργο.

Η ανοχή της κυβέρνησης απέναντι στο φαινόμενο «δεν πληρώνω» ισοδυναμεί με δολιοφθορά σε βάρος της Ελλάδας. Διότι δεν κινδυνεύουν μόνο τα συγκεκριμένα έργα οδοποιίας, αλλά και τα μελλοντικά έργα παραχώρησης. Αν για παράδειγμα ματαιωθούν τα συγκεκριμένα έργα θα υπάρξει κατακόρυφη αύξηση του κόστους των έργων, δεδομένου ότι σήμερα δανειζόμαστε με επιτόκιο τετραπλάσιο εκείνου που ίσχυε όταν συνάφθηκαν οι συμβάσεις. Αλλά και η αναθεώρηση των συμβάσεων (για την οποία κακώς, κάκιστα ομιλεί το υπουργείο Υποδομών) για να αντιμετωπιστούν οι καθυστερήσεις του Δημοσίου και οι αντιδράσεις μερικών χρηστών θα οδηγήσει σε κατακόρυφη αύξηση του κόστους. Το υπουργείο Υποδομών έχει μόνο μια υπεύθυνη επιλογή: Να επιβάλει την απαρέγκλιτη εφαρμογή των συμβάσεων που έχουν κυρωθεί και έχουν ισχύ νόμου. Να φροντίσει να ολοκληρωθούν όλες οι απαλλοτριώσεις με ταχύτατους ρυθμούς. Να φροντίσει ώστε να σταματήσει αμέσως το παραμύθι «δεν πληρώνω». Ας υπάρχουν δυνάμεις της αστυνομίας που να επιβάλλουν την πληρωμή μέχρις ότου αποβάλουμε το συνήθειο «δεν πληρώνω».

Οι συμβάσεις παραχώρησης, που υποστηρίζω ότι πρέπει οπωσδήποτε να τηρηθούν, μπορούσαν να είναι καλύτερες. Πρέπει όμως, καλές ή κακές, να τηρηθούν, διότι οι επόμενες θα είναι χειρότερες (λόγω επιτοκίου) και διότι η αναθεώρησή τους θα αυξήσει το κόστος των έργων και θα πλήξει βάναυσα τη συναλλακτική αξιοπιστία της Ελλάδας. Μπορεί το υπουργείο Υποδομών να μην το συνειδητοποιεί, αλλά το κυριότερο εργαλείο προσέλκυσης επενδύσεων στο σημερινό κλίμα είναι οι επενδύσεις με παραχώρηση. Το τελευταίο που χρειαζόμαστε είναι να δώσουμε την εντύπωση ότι σπεύδουμε να αλλάξουμε συμβάσεις (κυρωμένες μάλιστα με νόμο) στην πρώτη διαμαρτυρία κάθε κ. Στρατή Λουπάτατζη και των ομοίων του.

Η επιδημία «δεν πληρώνω» έχει προσβάλει και το Δημόσιο. Και αυτό δεν πληρώνει: Τα φαρμακεία, τα νοσοκομεία, τους εργολάβους, τους προμηθευτές, τις επιχειρήσεις, τους εξαγωγείς και πολλούς άλλους. Και αυτή η κρατική συμπεριφορά ισοδυναμεί με δολιοφθορά σε βάρος της Ελλάδας. Πρώτον, εδραιώνει την πεποίθηση ότι η Ελλάδα έχει ήδη κάνει στάση πληρωμών με συνέπεια να καθιστά δυσχερέστερη τη χρηματοδότησή της. Δεύτερον, επιβεβαιώνει την εντύπωση ότι τα ελλείμματα είναι πολύ μεγαλύτερα από τα ομολογούμενα. Τρίτον, προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο αβεβαιότητας που στρεβλώνει την αγορά και διώχνει τις επενδύσεις.

Εχω γράψει και ξαναγράψει για τα μεγάλα περιθώρια κέρδους που απολαμβάνουν οι φαρμακοποιοί. Οπως όμως μου έλεγε πριν από λίγες μέρες ένας φαρμακοποιός που διακινεί ακριβά φάρμακα των 2.000 ευρώ, ο Οργανισμός Περίθαλψης Ασφαλισμένων Δημοσίου (ΟΠΑΔ) καθυστερεί τις πληρωμές από τον περασμένο Μάιο. Ο μικρός φαρμακοποιός χρηματοδοτεί δηλαδή τα ελλείμματα του κράτους! Αυτή η κατάσταση δεν πρέπει να συνεχιστεί.

Αν συνεχιστεί η τακτική του «δεν πληρώνω» από το Δημόσιο, δεν θα εκπλαγώ αν οι ξένοι (Γερμανοί, Γάλλοι κ. ά.) που χρηματοδοτούν το πακέτο διάσωσης αρχίσουν να παρακρατούν ποσά για να εξοφληθούν οι επιχειρήσεις τους που περιμένουν επί μήνες στην ουρά πότε θα δεήσει το Δημόσιο να εξοφλήσει τις υποχρεώσεις του.

* Ο Στέφανος Μάνος είναι πρόεδρος της ΔΡΑΣΗΣ.