Οταν η κρίση του ευρώ «ξανασχεδιάζει» την Ευρώπη

Philippe Ricard
Λένε συχνά ότι η Ευρώπη οικοδομήθηκε μόνο μετά από κρίσεις. Εάν επιβεβαιωθεί αυτό το απόφθεγμα, τότε θα έχουν κάθε λόγο να ελπίζουν όσοι αμφισβητούν την ευρωπαϊκή δυναμική σε αυτή την περίοδο υπαρξιακής κρίσης.

Αρκεί να διαβάσουμε τις εφημερίδες για να πειστούμε για το αντίθετο: η ευρωζώνη είναι έτοιμη να εκραγεί κάτω από τη διπλή πίεση των αγορών και των εσωτερικών διαφορών. Ένα ηχηρό ναυάγιο δέκα χρόνια μετά την πετυχημένη εφαρμογή της νομισματικής ένωσης, που θα σηματοδοτήσει την αποτυχία ολόκληρης της Ευρώπης. Τι συμβαίνει λοιπόν ύστερα από αγώνα ενός χρόνου για την επιβίωση του ευρώ;

Μπορούμε να είμαστε απαισιόδοξοι, εάν κρίνουμε από την απογοήτευση της νομισματικής ενοποίησης. Φαίνεται ότι παίρνουν την εκδίκησή τους οι αγγλοσάξονες οικονομολόγοι, με επικεφαλής το Νομπελίστα Πολ Κρούγκμαν, οι οποίοι ουδέποτε πίστεψαν στο ευρώ.

Είναι άραγε βιώσιμο το ευρώ; «Οχι» απαντούν αρκετοί ειδικοί, όχι απαραίτητα ευρωσκεπτικιστές. Μπορεί να επιβιώσει χάρη στην ασπίδα του ενιαίου νομίσματος; Καθόλου, εάν πιστέψουμε τις Κασσάνδρες.

Ο ίδιος ο Ζακ Ντελόρ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας τους κινδύνους για τη διάλυση της ΕΕ υπό το βάρος της κρίσης και με την επάνοδο των εθνικών εγωισμών. Από το 2008 και μετά, τα κράτη έχουν επιστρέψει δυναμικά, αφού πρώτα έσωσαν τις τράπεζες και … τους γείτονές τους. Υπό την πίεση των κομμάτων του λαϊκισμού, οι κυβερνήσεις υπερασπίζονται με νύχια και με δόντια τα εθνικά τους συμφέροντα. Χώρος Σένγκεν, ενεργειακή συνεργασία, βιομηχανική πολιτική… κάθε χώρα ακολουθεί το δικό της δρόμο, λόγω υπερβολικής εμπιστοσύνης στις δικές της δυνάμεις και λόγω δυσπιστίας απέναντι στους άλλους.

Οι ίδιες χώρες δεν διστάζουν να απορρίψουν τους θεσμούς που αποτελούν την εμπροσθοφυλακή του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Ο Νικολά Σαρκοζί πολλαπλασιάζει τις επιθέσεις του στον πρόεδρο της ΕΚΤ Ζαν-Κλοντ Τρισέ. Ο τελευταίος έθεσε την ανεξαρτησία του στην υπηρεσία όλων για να διαχειριστεί την κρίση. Οσο για την Ανγκελα Μέρκελ δεν χάνει ευκαιρία να επιτεθεί στον πρόεδρο της Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, που αντιμετωπίζει πολλές δυσκολίες για να επιβιώσει μέσα στην καταιγίδα. Η κρίση δυσκόλεψε τα πρώτα βήματα του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν βαν Ρομπάι και της νέας συνθήκης της Λισαβόνας, ενός εργαλείου που δεν κατάφερε να βελτιώσει τον τρόπο λειτουργίας της διευρυμένης Ευρώπης.

Με λίγα λόγια, η Ευρώπη λειτουργεί με διακυβερνητικό τρόπο. Ωστόσο δεν έχει ακόμη πεθάνει. Η κρίση δεν έχει τελειώσει, αλλά η ευρωζώνη μπόρεσε να απαντήσει στις κερδοσκοπικές επιθέσεις. Πριν από ένα χρόνο η Γερμανία καθυστερούσε το σχέδιο σωτηρίας της Ελλάδας. Σήμερα η κυρία Μέρκελ δέχτηκε τη λειτουργία ενός μόνιμου μηχανισμού για τη διαχείριση των κρίσεων. Οι Γερμανοί κατάλαβαν ότι το ευρώ δεν είναι το νόμισμα μόνο των Ελλήνων και των Ιρλανδών, αλλά και το δικό τους.

Ενα πράγμα είναι βέβαιο: η κρίση αλλάζει τους κανόνες του ευρωπαϊκού παιχνιδιού, πράγμα που το έχουν καταλάβει τα 17 μέλη της ευρωζώνης και οι γείτονές τους. Ολοι ψάχνουν να βρουν έναν τρόπο για να ενισχύσουν τους μηχανισμούς δημοσιονομικής πειθαρχίας και οικονομικής συνεργασίας. Απέχουμε πολύ από τη δημοσιονομική ομοσπονδία που επικαλέστηκε ο κ. Τρισέ. Η νέα Ευρώπη βρίσκεται όμως στο στάδιο της δημιουργίας. Μένει να μάθουμε εάν το οικοδόμημα θα μπορεί να λειτουργήσει, παρά την έλλειψη του «ευρωπαϊκού πνεύματος».

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=6&artId=380645&dt=26/01/2011#ixzz1CGIqF0Nj